Siaran Media

TUARAN: Kerajaan Negeri sedang meneliti cadangan untuk memperluaskan Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) bagi merangkumi sebahagian kawasan daerah Tuaran, kata Ketua Menteri Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor.

Beliau berkata, penemuan awal daripada Ekspedisi Saintifik Geo-Sulaman (EGOS 2025) yang dijalankan pada April 2025 menunjukkan Tuaran mempunyai ciri geologi yang unik, biodiversiti yang kaya, warisan budaya yang signifikan serta pengetahuan komuniti yang bernilai.

“Aset-aset ini wajar dikaji dan didokumentasikan dengan teliti serta, jika bersesuaian, dimasukkan dalam kerangka pemuliharaan dan pembangunan mampan yang lebih luas bagi memperkukuh keterhubungan ekologi dan ekopelancongan Sabah,” katanya pada majlis penutupan Misi Penilaian Semula KUGGp di Pusat Kebudayaan Rumpun Bajau Sama, Lok Batik di sini pada Jumaat.

Teks ucapan beliau disampaikan oleh Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Datuk Jafry Ariffin.

Pada masa ini, katanya, KUGGp meliputi kawasan seluas kira-kira 4,750 kilometer persegi merentasi tiga daerah, iaitu Kota Belud, Kota Marudu dan sebahagian Ranau. Pengurusan kawasan sebesar ini, yang melibatkan pelbagai bidang kuasa pentadbiran dan komuniti yang pelbagai, memerlukan strategi jangka panjang yang jelas dan terselaras.

Sehubungan itu, Hajiji berkata Pelan Pengurusan Kinabalu UNESCO Global Geopark 2026–2035 menggantikan Pelan Pengurusan Interim 2021–2025.

“Pelan baharu ini mengintegrasikan tonggak utama geopark, iaitu pemuliharaan sumber, penyelidikan, pendidikan dan pembangunan sosioekonomi, dan akan dilaksanakan dalam tiga fasa iaitu pembinaan asas, pemecutan dan transformasi, berpandukan sembilan tema strategik menuju 2035,” katanya.

Hajiji berkata, Misi Penilaian Semula KUGGp yang bermula pada 10 Ogos bukan semata-mata untuk mengekalkan pengiktirafan UNESCO, tetapi merupakan peluang untuk memperkukuh institusi, menambah baik pengurusan, mempertingkat penyertaan komuniti serta memastikan nilai-nilai UNESCO diterjemahkan kepada tindakan nyata di lapangan.

“Marilah kita beriltizam untuk menterjemahkan pengiktirafan antarabangsa ini kepada pemuliharaan yang lebih kukuh, pendidikan yang lebih baik, komuniti yang berdaya tahan serta peluang ekonomi yang lebih adil untuk rakyat kita.

“Aspirasi kita jelas. Menjelang 2035, Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) harus menjadi model pengurusan landskap bersepadu yang diiktiraf di peringkat global, sebuah tempat di mana pemuliharaan, kesejahteraan komuniti dan kemakmuran mampan saling memperkukuh antara satu sama lain,” katanya.

Hajiji berkata, dalam hal ini, KUGGp telah diperkukuh dengan struktur tadbir urus yang jelas, manakala jawatankuasa utama iaitu Infrastruktur dan Pemerkasaan Komuniti, Pemuliharaan dan Geopelancongan; Pelancongan dan Promosi, serta Jaringan dan Kerjasama di bawah Kementerian Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar beroperasi dengan hala tuju strategik keseluruhan yang disediakan oleh Jawatankuasa Pemandu Geopark Sabah.

Struktur ini mencerminkan satu prinsip penting bahawa geopark merupakan tanggungjawab bersama, katanya sambil menambah bahawa antara inisiatif utama ialah penubuhan Jawatankuasa Infrastruktur dan Pemerkasaan Komuniti yang diselaraskan oleh Pejabat Daerah masing-masing di seluruh kawasan KUGGp.

“Melalui mekanisme ini, keperluan pembangunan tempatan dan keutamaan pembangunan kapasiti komuniti dikenal pasti dan diselaraskan, sekali gus membolehkan tindakan yang lebih bersepadu dilaksanakan bagi memenuhi keperluan setempat secara langsung.

“Usaha terselaras jawatankuasa telah memperluaskan program seperti Program Jangkauan Geopark dan Kem Geopark, selain memperkukuh kerjasama dengan pemain industri, pengendali tapak, institusi pendidikan dan pihak berkepentingan lain menerusi inisiatif Rakan Geopark dan Sekolah Geopark.

“Program-program ini merupakan langkah penting ke arah membangunkan kemahiran, mewujudkan sumber pendapatan dan memperluaskan peluang untuk komuniti tempatan,” katanya.

Menurut Ketua Menteri, pengiktirafan UNESCO mesti memberikan lebih daripada sekadar prestij antarabangsa, sebaliknya perlu menyediakan peluang yang bermakna dan mampan untuk memberi manfaat kepada komuniti menerusi pelancongan dan geopelancongan yang bertanggungjawab, perusahaan berasaskan komuniti, pembangunan produk tempatan, pengalaman kebudayaan, pendidikan, latihan kemahiran, peluang pekerjaan serta penyertaan dalam proses membuat keputusan.

“Pendekatan ini selaras dengan pelan pembangunan Sabah Maju Jaya (SMJ) 2.0 bagi tempoh 2026–2030, yang bertujuan memacu Sabah yang lebih berdaya saing, inklusif dan mampan, di samping memastikan pembangunan menyumbang kepada kesejahteraan rakyat kita.

“Bagi KUGGp, ini bermakna memperluaskan akses pasaran, memperkukuh keusahawanan tempatan, menambah baik infrastruktur yang bersesuaian serta memastikan komuniti menjadi rakan kongsi aktif dalam mencorakkan pembangunan, bukan sekadar penerima manfaat secara pasif,” katanya.

Ketua Menteri merakamkan penghargaan kepada penilai UNESCO, Dr Zhang Yuanhai dan Dr Atsuko Niina, atas kepakaran dan ketelitian mereka sepanjang Misi Penilaian Semula KUGGp 2026.

Beliau berkata, setiap UNESCO Global Geopark menjalani penilaian semula setiap empat tahun dan proses ini penting bukan sahaja untuk mengekalkan pengiktirafan antarabangsa, tetapi juga bagi memastikan geopark terus memenuhi piawaian, prinsip dan tanggungjawab yang ditetapkan UNESCO.

“Kita juga mengucapkan terima kasih kepada penasihat saintifik KUGGp, Taman-Taman Sabah sebagai agensi peneraju, agensi Kerajaan Persekutuan dan Negeri, institusi pengajian tinggi, pejabat daerah, pihak berkuasa tempatan, pemimpin masyarakat dan komuniti tempatan, serta setiap organisasi dan individu yang usaha mereka telah menjayakan misi penilaian semula ini,” katanya.

Tamat

TUARAN: The State Government is exploring the proposal to expand the Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) to include parts of the Tuaran district, said Chief Minister Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor.

He said preliminary findings from the Geo‑Sulaman Scientific Expedition (EGOS 2025) conducted in April 2025 showed Tuaran has distinctive geological features, rich biodiversity, significant cultural heritage and valuable community knowledge.

“These assets merit careful study, documentation and where appropriate, inclusion within a broader conservation and sustainable development framework to strengthen Sabah’s ecological and ecotourism connectivity,” he said at the closing ceremony of the KUGGp Revalidation Mission at the Rumpun Bajau Sama Cultural Centre in Lok Batik here on Friday.

His speech was delivered by Tourism, Culture and Environment Minister Datuk Jafry Ariffin.

At the moment, he said KUGGp covers approximately 4,750 square kilometres across three districts - Kota Belud, Kota Marudu and part of Ranau. Managing an area of this scale, with multiple administrative jurisdictions and diverse communities, requires a clear, coordinated and long‑term strategy.

Accordingly, Hajiji said the Kinabalu UNESCO Global Geopark Management Plan 2026–2035 replaced the Interim Management Plan 2021–2025.

“The new Plan integrates the geopark’s principal pillars - resource conservation, research, education and socio‑economic development and will be implemented in three phases (foundation‑building, acceleration and transformation), guided by nine strategic themes toward 2035,” he said.

Hajiji said the KUGGp revalidation mission, which began on Aug 10, is not merely about retaining a UNESCO designation, but an opportunity to strengthen institutions, improve management, deepen community participation and ensure UNESCO’s values are translated into tangible action on the ground.

“Let us commit to converting international recognition into stronger conservation, improved education, resilient communities and fairer economic opportunities for our people.

“Our aspiration is clear. By 2035, the Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) should be a globally recognised model of integrated landscape management, a place where conservation, community well‑being and sustainable prosperity reinforce one another,” he said.

Hajiji said that in this respect, the KUGGp has been strengthened with a clear governance structure, while key committees, namely Infrastructure and Community Empowerment; Conservation and Geotourism; Tourism and Promotion; and Networking and Collaboration under the Tourism, Culture and Environment Ministry operate with overall strategic direction provided by the Sabah Geopark Steering Committee.

This structure reflects an important principle: the geopark is a shared responsibility, he said, adding that a key initiative has been the establishment of Infrastructure and Community Empowerment Committees coordinated by the respective District Offices across the KUGGp territory.

“Through this mechanism, local development needs and community capacity-building priorities are identified and coordinated, enabling more integrated action that directly responds to local needs.

“Coordinated committee efforts have expanded programmes such as the Geopark Outreach Programme and Geopark Camp, and have strengthened collaboration with industry players, site operators, educational institutions and other stakeholders through the Geopark Partner and Geopark School initiatives.

“These programmes are important steps toward building skills, creating livelihoods and broadening opportunities for local communities,” he said.

According to the Chief Minister, UNESCO recognition must deliver more than international prestige, but it must provide meaningful, sustainable opportunities to benefit the community through responsible tourism and geotourism, community-based enterprises, local product development, cultural experiences, education, skills training, employment and participation in decision-making.

“This approach aligns with the Sabah Maju Jaya (SMJ) 2.0 development plan for 2026–2030, which aims to drive a more competitive, inclusive and sustainable Sabah while ensuring development contributes to the welfare of our people.

“For KUGGp, that means expanding market access, strengthening local entrepreneurship, improving appropriate infrastructure and ensuring communities are active partners in shaping development, not merely passive beneficiaries,” he said.

The Chief Minister expressed gratitude to the UNESCO evaluators, Dr Zhang Yuanhai and Dr Atsuko Niina, for their expertise and diligence during the KUGGp Revalidation Mission 2026.

He said every UNESCO Global Geopark undergoes revalidation every four years and this process is essential not only to maintain international recognition but to ensure the geopark continues to meet UNESCO’s standards, principles and responsibilities.

 “We also thank the scientific advisers of KUGGp, Sabah Parks as the lead agency, Federal and State government agencies, institutions of higher learning, district offices, local authorities, community leaders and local communities, and every organisation and individual whose efforts have made this revalidation mission a success,” he said.

 Ends